‘Kies klimaat, kies rechtvaardigheid.’ Dat is de slogan van de klimaatmars die op 26 oktober wordt gehouden. Wij als team van GroeneKerken zijn erbij en hopen dat jij, misschien wel samen met een delegatie uit jouw kerk, ook op de been komt. Tegelijkertijd beseffen we dat het soms best een moeilijke afweging kan zijn. Voel ik me thuis bij een klimaatmars, ook al is daarvoor een vergunning afgegeven? Is het voor een christen wel passend om de overheid op te roepen om iets te doen, want in Rom. 13:1a staat toch dat iedereen “de autoriteit van het bevoegd gezag [moet] erkennen”? Is een klimaatmars niet heel polariserend voor de samenleving? En wat doe ik als er dingen gebeuren waar ik niet achter sta? En dan is de mars ook nog eens op een zondag. Al deze vragen hebben we ook aan onszelf gesteld en delen we graag met je. Misschien heb je er iets aan. 

In het kort: 

1. Nederland haalt de klimaatdoelen voor 2030 waarschijnlijk niet, terwijl de ecologische teloorgang desastreus is voor het leven op aarde. 

2. De gevolgen van klimaatverandering zijn wereldwijd zichtbaar, vooral in het mondiale Zuiden. 

3. Scheppingszorg is een kwestie van rechtvaardigheid en christelijke roeping. 

4. Bidden, hulp bieden én demonstreren zijn mogelijke manieren om verantwoordelijkheid te nemen. 

5. Demonstreren is niet burgerlijk ongehoorzaam zolang het vergund is. Dat geldt ook voor een klimaatmars. 

6. De overheid faalt in haar taak om de schepping te beschermen, daarom klinkt een oproep tot actie. 

7. Ook wijzelf dragen verantwoordelijkheid en daarom biedt de klimaatmars ruimte tot bezinning. 

8. Demonstraties kunnen verbinden, maar laten we ook in gesprek blijven met wie niet meedoet, juist in de kerk. 

9. Deelname wordt telkens afgewogen; bij ongeregeldheden stapt het team van GroeneKerken uit. 

10. Hoewel een klimaatmars op zondag niet ideaal is en ook niet onze keuze, is er ruimte voor een kerkdienst én deelname. 

Wel of niet meelopen met een klimaatmars? 

Onlangs was in het nieuws dat het “heel erg onwaarschijnlijk” is dat Nederland de klimaatdoelen voor 2030 gaat halen. Daarmee raakt ook het perspectief op een CO2-vrije economie in 2050 uit beeld. Dat is iets waarover we erg teleurgesteld, boos en verdrietig zijn, omdat nu al de gevolgen van klimaatverandering duidelijk zijn. Ecosystemen zoals koraalriffen staan onder enorme druk, terwijl ze van levensbelang zijn voor het leven in de oceanen en daarmee voor ons allemaal. En mensen in het mondiale Zuiden, die het minst hebben bijgedragen aan de klimaatcatastrofe, worden het hardst getroffen, ook omdat ze niet de (financiële, infrastructurele en institutionele) middelen hebben om zich voor te bereiden op de gevolgen van klimaatverandering.  

Klimaatverandering tegengaan is dus uiteindelijk een zaak van rechtvaardigheid: van rechtdoen aan Gods mooie schepping, mensen, dieren, planten, alles wat leeft. We geloven dat we als christenen geroepen zijn om op te komen voor het menselijke én niet-menselijke leven dat onder druk staat. Dat kan op een manier die de kerk eigen of vertrouwd is, zoals bidden of opvang en voedselhulp organiseren. Maar waarom niet meelopen met een klimaatmars? Zou de kerk niet juist dáár moeten zijn waar het schuurt, waar mensen lijden, waar de schepping onder druk staat? Wij denken dat we als christenen een roeping hebben om op die plekken te zijn, en dat we daar – tegen de moedeloosheid in – een geluid van hoop kunnen laten horen.  

Je wel of niet uitspreken tegen de overheid? 

We geloven dat de overheid door God is ingesteld en dat het goed is om gehoorzaam te zijn aan degenen die boven ons gesteld zijn. Door mee te doen met een vergunde klimaatmars, zijn wij en ben jij in ieder geval niet burgerlijk ongehoorzaam. We zien ook dat de overheid er niet in slaagt om de stappen te zetten die nodig zijn om Gods schepping, ons gemeenschappelijk huis, te beschermen. De Raad van State, een belangrijk adviesorgaan van de overheid, stelt dat “de stagnatie rond het behalen van de klimaatdoelen in feite betekent dat er achteruitgang is”. We kunnen niet zwijgen nu we zien hoe de overheid faalt in haar opdracht om het leven te beschermen. De eisen van de klimaatmars om de natuur te beschermen, te kiezen voor rechtvaardig klimaatbeleid en te stoppen met fossiele subsidies, kunnen we van harte onderschrijven. 

Overigens doen we niet alleen mee met de klimaatmars omdat we de overheid willen aanklagen. Maar al te goed beseffen we dat we ook zelf een verantwoordelijkheid hebben. Ieder van ons heeft elke dag de mogelijkheid om rechtvaardige keuzes te maken en het goede te doen. Dat is niet gemakkelijk. Onze samenleving heeft veel verleidingen. Reclame zit 24/7 via onze smartphone in onze broekzak. Als we naar onszelf kijken, zien we hoe gemakkelijk het is om je daaraan over te geven. Daarom zien wij de mars ook als een moment van inkeer en bezinning, om te reflecteren op onze eigen levensstijl. 

Hoe polariserend is een klimaatmars? 

Er is al genoeg polarisatie in onze samenleving en daar willen we zeker geen schep bovenop doen! Integendeel. Allereerst even dit: we merken dat het meedoen met een klimaatmars heel verbindend is voor de deelnemers. Regelmatig horen we van kerkvergroeners dat ze het fijn vinden om samen met andere mensen uit de kerken achter het spandoek van GroeneKerken te lopen. Daarmee is voor iedereen duidelijk zichtbaar dat we ons als kerken en christenen bekommeren om het klimaat. Dat betekent echter niet dat de thuisblijvers niet daarom geven. Mensen kunnen verschillende redenen hebben om niet mee te doen. Laten we elkaar daarin niet de maat nemen. Niet iedereen voelt zich thuis bij een klimaatmars en ook een lied of gebed kan een vorm van protest zijn. Het is goed om met elkaar in gesprek te blijven. Juist de kerk kan een goede plek zijn om dat gesprek met elkaar te voeren. We geloven dat de Bijbel ons allemaal aanspoort tot een rechtvaardige levensstijl en dat Jezus daarin het voorbeeld is. Hoe dat uitwerkt, is voor iedereen verschillend. 

Wat te doen als er dingen gebeuren waar je niet achterstaat? 

Onze deelname aan een klimaatmars is niet vanzelfsprekend en wegen we iedere keer opnieuw af. In november 2023 eindigde een grote klimaatmars in Amsterdam met 85.000 deelnemers in een pro-Palestina demonstratie op het Museumplein. Niet iedereen kon daarachter staan. De actie veroorzaakte onrust bij de deelnemers aan de klimaatmars, die vooral waren gekomen om zich uit te spreken over het klimaat. Hoezeer we ook worden geraakt door het leed van de mensen in Gaza, door dit een thema van de klimaatmars te maken werd het voor ons als team GroeneKerken daarna lastiger om mensen op te roepen om mee te doen. Het helpt ons juist als een klimaatmars een eenduidige boodschap heeft. Dat is deze keer het geval. Er is een heldere oproep aan de nieuwe regering om in actie te komen voor het klimaat. Het is niet uit te sluiten dat mensen met een eigen thema zich zullen aansluiten bij de mars. Voor ons als team geldt dat wij eruit stappen als er grootschalige ongeregeldheden en rellen plaatsvinden. Het is aan individuele deelnemers om hierin een eigen afweging te maken. 

Waarom een klimaatmars op zondag? 

We zijn als team GroeneKerken niet betrokken bij de organisatie van de klimaatmars. Hoewel zo’n activiteit op zondag zeker niet onze voorkeur heeft, zullen we wel aansluiten. De mars start om 13.00 uur aan de Koningskade in Den Haag. Dit geeft voldoende gelegenheid om ’s morgens naar de kerk te gaan. In de Christus Triumfatorkerk, Juliana Van Stolberglaan 154 in Den Haag begint om 10.00 uur een christelijke viering die in het teken staat van scheppingszorg. Van harte welkom om daarbij aan te sluiten! 

Omdat de schepping roept om een kerk die zorg draagt. 

Namens het team GroeneKerken, 

Carla Dik-Faber, projectleider