8.5 - Bloemen: bloemengroet en liturgisch bloemschikken, kerstboom

Geupdate op: 31 maart 2026

Introductie - Zeg het met bloemen

Mij spreekt de blomme een tale,
mij is het kruid beleefd,
mij groet het altemale,
dat God geschapen heeft!
(Guido Gezelle)

Vaak staat er op zondag een boeket bloemen voor in de kerk. De bloemen getuigen van al het mooie in Gods schepping. In veel gemeentes of parochies wordt het boeket na de viering met een groet van de gemeente of parochie bezorgd bij iemand uit de geloofsgemeenschap of bij een gezin dat wel wat extra aandacht kan gebruiken.

Voor bijzondere diensten worden soms liturgische schikkingen gemaakt, bijvoorbeeld rond Kerst en Pasen. De mooie symbolische betekenis daarvan kan de boodschap van de kerkdienst ondersteunen.

 

Inhoudsopgave

Duurzame bloemen

“De lokale arbeidsomstandigheden zijn veelal ronduit slecht en de impact op het milieu is aanzienlijk.”

Als groene kerk wil je duurzame keuzes maken. Bijna alle bloemen die je op de markt of in de winkel koopt, zijn niet duurzaam. Hoe zit dat?

Veel bloemen worden in kassen – met extra energie – geteeld zodat we het hele jaar door chrysanten kunnen kopen. Bij de teelt van bloemen zoals lelies worden veel chemische bestrijdingsmiddelen gebruikt. Snijbloemen zoals rozen worden ook regelmatig ingevlogen uit Afrika en Zuid-Amerika. Dat vervoer kost veel energie en geeft luchtverontreiniging en veel CO2-uitstoot.

Bovendien zijn de lokale arbeidsomstandigheden veelal ronduit slecht. De bescherming tegen de gebruikte chemische bestrijdingsmiddelen en de beloning van de arbeid(st)ers zijn vaak beneden peil.

Ook de lokale impact op het milieu is aanzienlijk. Op een gemengd boeket worden tot 25 verschillende soorten pesticiden aangetroffen, blijkt uit onderzoek

Met welke bloemen maak je een duurzame keuze? We hebben het hieronder voor je op een rij gezet!

Heb je tips voor een duurzame kerstboom of kerstversiering in de kerk? Laat het ons weten!

8 5 Bloemstuk

Duurzame bloemen in de kerkdienst :

  • Gebruik zoveel mogelijk bloemen en takken uit de eigen (kerk)tuin, van kerkleden of pluktuinen in de omgeving. Of leg een pluktuin aan in de kerktuin. Zie ook kerktuin.
  • Koop Nederlandse bloemen van de vollegrond, niet uit de kas.
  • Ga je naar de bloemist? Kies dan bloemen met een keurmerk. EKO-keur let vooral op milieuaspecten; Fair Trade en Fair Flowers Fair Plants vooral op eerlijke handel. Helaas blijkt uit onderzoek dat Fair Trade niet altijd wordt nageleefd.
  • Vraag daarom bij je lokale bloemist naar biologisch geteelde bloemen uit Nederland. Meer vraag is meer aanbod! Bloemisten die (ook) biologisch en biologisch-dynamisch geteelde bloemen verkopen, hebben zich verenigd onder het label Slow Flowers. Een lijst van biologische siertelers vind je hier.
  • Gebruik geen steekschuim maar milieuvriendelijke hulpmiddelen (gaas, takjes prikkers) als steun bij het bloemschikken.
  • Volg de seizoenen en wees hierin creatief. Gebruik in de winter geen snijbloemen maar droogbloemen of gedroogde bossen granen.
  • Kijk voor meer tips op de website van Milieu Centraal of The Green List.

Bloemengroet van de geloofsgemeenschap:

  • Zie de tips hierboven!
  • In de wintertijd kun je in plaats van bloemen een cadeau uit de Wereldwinkel of theepakketje geven.
  • Maak een gemeentegroet van gehaakte bloemen of bloemen van papier.
  • Denk ook eens aan de bloemenbieb.
  • Eén mooie, vilten bloem of een bos vilten bloemen die je aan elkaar doorgeeft kan ook een warme groet zijn.
  • Laat de kinderen tijdens de kinderdienst bloemen van papier of andere materialen maken en hang ze aan takjes. Een originele groet!
  • Neem de tijd om de gemeente te laten wennen en spreek bijvoorbeeld een proefperiode van een halfjaar af. Daarmee voorkom je weerstand.

En als laatste tip: wees niet teleurgesteld als de bloemengroet een keer ‘flut’ is, want de persoonlijke aandacht bij het overbrengen van de groet is minstens zo belangrijk!

Groene kerk in de praktijk

Kijk hoe zij '8 - Liturgie' in de praktijk brengen

Andere thema's uit 8 - Liturgie:

Handboek Kerkvergroeners

Koop het handboek Kerkvergroeners met korting!

(deze actie is tijdelijk)

Wil je ons helpen?

We zijn voortdurend bezig om onze website te laten aansluiten bij jouw behoeften. Wil je ons hierbij helpen door een korte enquête in te vullen?

Het kost je hooguit 2 minuten.
 

Heb je de enquête al ingevuld? Heel erg bedankt! 

Nieuw: Beginnersgids!

Wil je samen met jouw kerk/gemeenschap: