3.1 – Kerktuin

Geupdate op: 2 december 2025

Introductie - Meer groen rond de kerk

Het kerkgebouw en de ruimte rond de kerk zijn bij uitstek geschikt om ruimte te bieden aan Gods schepping. Een natuurvriendelijke ruimte als visitekaartje van jullie groene kerk, met plaats voor planten, insecten en andere dieren. Zelfs een ‘gewone’  parkeerplaats kan vaak groener en duurzamer gemaakt worden.

Veel kerken liggen in het hart van een dorp of stad en kunnen iets laten zien van Gods schepping, door bijvoorbeeld een uitnodigende tuin, waarin natuur, ontmoeting en samenwerking met de buurt voor verbinding zorgen. Kijk voor tips of de EKO-scan op Vergroen je kerktuin van A Rocha, en voor inspiratie op de site Inspiratietuinen.

“In een uitnodigende tuin zorgen natuur, ontmoeting en samenwerking met de buurt voor verbinding.”

Inhoudsopgave

De kerktuin: een natuurvriendelijke en uitnodigende plaats

Wat is het mooi als de kerkgemeenschap en de omgeving kunnen meegenieten van de schepping rondom de kerk. De kerktuin kan dienen als uitnodigende plaats om even tot rust te komen (stiltetuin), op een bankje in het groen buurtbewoners te ontmoeten of fruit, kruiden en bloemen te plukken. En ga eens met de kinderen en jongeren in de kerktuin aan de slag! Kijk bijvoorbeeld op het Moestuinlespakket van Kinderwerk Er op uit! Het IVN biedt een lespakket Moestuintjes en een lespakket Nederland zoemt aan, met een speciaal kinderliedje Red de bij!

In de keuzes die jullie voor de kerktuin gaan maken, zijn er allerlei belangen die meewegen, zoals verbinding met de buurt, vergroening, biodiversiteit en duurzaamheid. 

3 1 Kerktuin
  • Kies vooral voor inheemse planten, bomen en struiken. Want inheemse beplanting bestaat uit soorten die hier van nature voorkomen en waar de hier voorkomende insecten dus ook van kunnen leven, omdat ze daar op aangepast zijn. Je draagt dan bij aan biodiversiteit, omdat planten, insecten, vogels en dieren van elkaar afhankelijk zijn. Met inheemse (vaste) planten kan een gevarieerde en sfeervolle tuinbeplanting worden gerealiseerd die zowel visueel aantrekkelijk is voor mensen alsook aantrekkelijk voor insecten en vogels. Zie voor meer informatie het boek Planten van Hier. De Cruydthoeck biedt een breed assortiment aan vaste inheemse en onbespoten planten en struiken. Kijk voor inspiratie bijvoorbeeld eens op Streektuinen.
  • Wil je niet te veel onderhoud, kies dan voor vaste planten. Let hierbij op het bodemtype van de tuin. Heb je zandgrond of kleigrond, is het droog of vochtig, is er veel of weinig zon? Pas de plantkeuze hierop aan. Daarnaast kun je op bloeiperiodes letten: vroeg in het voorjaar bloeien veel bolgewassen, laat in het najaar bloeit klimop. Zo bied je door het hele jaar voldoende nectar voor insecten.
  • Koop tuinplanten, bloemen en zaden die niet met bestrijdingsmiddelen bespoten zijn (biologisch). Niet-biologische planten, bloemen en zaden zijn bewerkt met chemische middelen, waardoor ze giftig zijn voor insecten.  
  • A Rocha Nederland heeft veel expertise en ervaring op het gebied van natuurbehoud. Speciaal voor kerken heeft A Rocha ‘Vergroen je kerktuin’ ontwikkeld. Via deze webpagina kun je als kerk een op maat gemaakt ecologisch advies krijgen. Hierbij wordt specifiek gekeken hoe je de ruimte rond de kerk kunt inrichten met oog voor biodiversiteit, en rekening houdend met locatie, bodem, zonlicht en de functie-eisen van het kerkplein. Je krijgt advies over geschikte soorten planten en plaatsen waar je faunavoorzieningen (zoals vogelhuisjes, vleermuiskasten, insectenhotel) aan het kerkgebouw of rond het kerkplein kunt aanbrengen.   
  • Het boek Naar een natuurrijke tuin van Peter Bulsing is een handig naslagwerk en geeft inspiratie om zelf aan de slag te gaan. Met een handige index voor inheemse soorten.
  • Wat is het mooi als planten en bloemen uit de tuin bruikbaar zijn voor de (liturgische) bloemschikking of de bloemengroet aan een kerklid. Je kunt kiezen voor planten uit de Bijbel en de christelijke traditie die in ons klimaat kunnen gedijen, zoals druif, vijg en judaspenning. Het verrijkt de liturgie en de catechese.

  • Zelfs een kleine groenstrook kan met een beetje hulp een oord vol wilde dieren worden. Dat kan door op microschaal de natuur te helpen met aantrekkelijke planten en favoriete tuinresten. Dieren houden niet van een tuin die te netjes is, dus het kan helpen de controle een beetje los te laten.
  • Met een waterpoeltje of schaal creëer je een drinkplaats en een plek waar de tuinvogels graag komen badderen.
  • Solitaire bijen zijn heel goede bestuivers. Wil je bijen verwelkomen in de kerktuin? Een insectenhotel maken kan het beste met materialen die je in de natuur vindt. Ook kinderen kunnen een insectenhotel maken! In oktober-november zijn stokjes nog buigzaam en blijven er minder scherpe randjes achter bij het zagen. Het beste moment om het insectenhotel op te hangen is februari en begin maart.
  • Vogels in de kerktuin verwelkomen doe je met vogelvriendelijke beplanting.
  • Doe de Postcode Vogelcheck en ontdek welke vogels er in de kerktuin voorkomen.
  • Egels zijn gek op rupsen en slakken. Een volwassen egel eet gerust 50 dikke slakken per nacht. Maak een hoek in de tuin waar het rommelig is en egels hun nest kunnen maken van mos, droge bladeren en houtsnippers. Ook met kinderen kun je een egelhuisje maken.
  • Vlinders naar de tuin lokken kan met vlinderplanten.
  • Doe mee met de Nationale Tuinvogeltelling, de Tuinvlindertelling of de Nationale Bijentelling.
  • Betrek kinderen bij wat er in de tuin gebeurt. Een leuke activiteit is om samen op zoek te gaan naar bijzondere beestjes en plantjes. Met de app ObsIdentify kun je foto’s en waarnemingen uploaden en zo herkennen wat er aan wilde dieren en planten leeft. Je kunt op deze manier bijdragen aan de natuurdatabank en kennis van de natuur. Leuk voor jong en oud!

Groene buitenmuren

Bij groen rond de kerk denk je misschien niet direct aan de muren van het gebouw. Toch is het een goed idee om deze ook in de plannen te betrekken. Zo kun je denken aan de huisvesting van vleermuizen of mussen. En vergeet natuurlijke isolatie niet!

3 Boogje Ruimte rond de Kerk
    • Door middel van de checklist Groen Bouwen kunnen jullie ontdekken wat jullie voor vogels en zoogdieren kunnen doen.
    • Door klimaatverandering is het creëren van natuurlijke plekken die als een airco werken, een slimme optie. Laat het gras groeien en zet hagen.
    • Plant bomen en let hierbij op de stand van de zon, zodat er schaduw op het gebouw valt. Er zijn soorten klimop die de muren niet beschadigen, deze werken enorm zonwerend en isolerend.
    • Een groen dak kan een soortgelijk effect hebben. Het vangt water op, geeft voedsel aan allerlei insecten en werkt verkoelend.
    • Natuurlijk heeft het meerwaarde om de muren van de kerk te isoleren. Maar let er bij de isolatie op dat dit risico’s met zich mee kan brengen voor bijvoorbeeld de vleermuis en de huismus. Meer tips vind je onder isolatie.
    • De beste tijd om een nestkast op te hangen is het najaar. Dan zoeken vogels al een goede plek voor het nest en kunnen ze schuilen bij regen of kou. De Vogelbescherming heeft alle tips voor het ophangen van nestkasten op een rij gezet.
    • De muren van het kerkgebouw kunnen ook plaats bieden aan een zelfgemaakte vleermuizenkast.

Groene kerk in de praktijk

Kijk hoe zij '3 - Ruimte rond de kerk' in de praktijk brengen

Andere thema's uit 3 - Ruimte rond de kerk:

Maak kans!

Schrijf je vandaag nog in voor onze maandelijkse nieuwsbrief en maak kans op het Handboek Kerkvergroeners. We verloten een handboek onder elke 25 nieuwe aanmeldingen!

Handboek Kerkvergroeners

Koop het handboek Kerkvergroeners met korting!

(deze actie is tijdelijk)

Wil je ons helpen?

We zijn voortdurend bezig om onze website te laten aansluiten bij jouw behoeften. Wil je ons hierbij helpen door een korte enquête in te vullen?

Het kost je hooguit 2 minuten.
 

Heb je de enquête al ingevuld? Heel erg bedankt! 

Nieuw: Beginnersgids!

Wil je samen met jouw kerk/gemeenschap: