Rikko Voorberg is ‘theoloog in het wild’, maker en activist. Iets specifieker, hij is artistiek leider van het Graceland Festival, vanaf het allereerste begin betrokken bij de Vluchtkerk, oprichter van de PopUpKerk, initiatiefnemer van We gaan ze halen, en heeft verschillende boeken op zijn naam staan. Dit jaar gaat mede op zijn initiatief vanuit verschillende Europese landen de Peacewalk to Jerusalem van start.
Hoe ben je op het idee gekomen van de Peacewalk?
“Door mensen in mijn netwerk in Europa: mensen die met vluchtelingen werken, mensen die verbinden tussen culturen en religies. Zij vertelden mij dat na de gruwelijke aanslag van 7 oktober door Hamas en de allesvernietigende reactie van Israël daarop tien jaar van hun verbindende werk in rook was opgegaan. Ik voelde de wanhoop en zag het onvermogen. Ik kwam op het idee van de Peacewalk door Israëlisch-Palestijnse vredesactivisten, die mensen van verschillende kanten opzochten om samen te werken aan een alternatief voor wat er gebeurde vanuit de regering. Ik dacht: dit is zo inspirerend, zo indrukwekkend. Dit is precies wat nodig is en daar kunnen wij van leren. We moeten leren vertragen en verbinden. Samen te staan voor recht en vrede, dwars door grenzen heen. De beste manier is een pelgrimage. Wat daar gebeurt kunnen we oefenen met elke stap van de weg, zodat we dat hier ook kunnen doen. Want als de verdeeldheid daar, de chaos, de angst en trauma’s, ons hier kunnen verdelen, dan kunnen de peacemakers daar ons hier helen.”
“Als de verdeeldheid daar, de chaos, de angst en trauma’s, ons hier kunnen verdelen, dan kunnen de peacemakers daar ons hier helen.”
Wat gaat er onderweg gebeuren?
“Lopen. Vertragen, verdiepen, thuiskomen op de plek waar je bent, zekerheden loslaten. En je gaat in gesprek, ontmoet heel andere mensen. En in dat alles gaan we leren. Op persoonlijk niveau wat vrede betekent: innerlijke vrede. En gemeenschappelijk, onder elkaar: in vrede van mening verschillen. En uiteindelijk gaan we ook leren hoe je kunt bijdragen aan politieke vrede.”
Wat wil je hiermee bereiken?
“Waar ik naar verlang is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van burgers voor vrede, in zichzelf, in hun familie, buurt, stad, wijk, regio, land, wereld. Daar wil ik aan bijdragen. Daar moet alles op gericht zijn, want regeringen gaan het niet doen. Het is belangrijk dat burgers opstaan met hun verlangen naar leven in vrede met elkaar.”
Kun je je nog verwonderen over de schepping als er zoveel onrecht is?
“Jazeker, misschien wel juist. Aan de ene kant is het gruwelijk wat gebeurt, aan de andere kant helpt het om stil te staan bij een boom die groeit, bij dieren-mensen-dingen, bij kleine zorg en aandacht voor elkaar. Ik denk ook aan de ontmoeting met vluchtelingen in mensonterende omstandigheden, waar mensen voor elkaar zorgen maar waar ook altijd voor loslopende honden en katten wordt gezorgd. Dat is een patroon: ik een beetje eten, jij – de hond of kat – een beetje eten. Ik vind dat prachtig.”
Hoe ga je om met het leed in de wereld, groot en klein? Voel je je weleens machteloos?
“De hele tijd. Ik voel me de hele tijd machteloos. Tegelijkertijd is dat geen eindpunt, maar een vertrekpunt. Ik geloof in een God die niet machteloos is, maar door mensen heen in de wereld is. Dat vraagt beschikbaarheid om op pad te gaan, zodat God door ons heen in de wereld kan werken. Het gaat ook om praktische dingen zoeken. Zo ben ik betrokken bij Artsen in Nood, via hen heb ik wekelijks contact met een arts in Gaza, die daar het gruwelijkste werk moet doen maar ook altijd blij is om even in contact te zijn. Hij heeft net een tweeling gekregen. We stuurden elkaar vandaag foto’s van de kinderen. Je bent even weer mensen onder elkaar.”
“Dat vraagt beschikbaarheid om op pad te gaan, zodat God door ons heen in de wereld kan werken.”
Wat was voor jou een moment waarop je Gods licht zag schijnen?
“We zaten op een onooglijk busstationnetje in een dorp in Bosnië, raakten in gesprek met twee jongens, overduidelijk op de vlucht. Ze lieten op hun telefoon zien waar ze sliepen en ze nodigden ons uit. We moesten over een verlaten rangeerterrein, met oude treinen, bramen en prikkeldraad. We werden welkom geheten, omarmd, er werd een vuur gestookt in een verlaten wagon, we aten met elkaar. We wisten nog niet waar we zouden slapen. Toen werd een bed in een wagon gemaakt. ’s Ochtends was er koffie, konden we gewoon even onder elkaar zijn. Dat moment, die mannen, hun uitzwaaien toen we verder gingen… die nacht scheen Gods licht in de donkerte van het verlaten rangeerterrein.”
Je bent bedenker van Rouwen & Vieren, wat hebben die met elkaar te maken?
Bij rouw komt heel veel dankbaarheid vrij, als rouw er mag zijn. Rouw is een vorm van liefde. Dankbaarheid komt zo weinig tot haar recht, omdat verlies zoveel pijn doet en we als samenleving niet goed met rouw om kunnen gaan. Ik sprak een moeder met een kind dat 24 uur geleefd heeft. Zij was dankbaar voor die 24 uur, ontroerend. Ik vroeg me af hoe dat kon, want de pijn is zo groot. Maar de liefde is ook zo groot! Als rouw er mag zijn, komt dankbaarheid vrij. Zonder liefde geen rouw.”
“Dankbaarheid komt zo weinig tot haar recht, omdat verlies zoveel pijn doet en we als samenleving niet goed met rouw om kunnen gaan.”
Wanneer heb jij zelf voor het laatst gevierd?
“Vanmorgen, met de foto van de kinderen uit Gaza en een fotootje van ons aan hen. Dat was een moment van vieren en dankbaarheid. Ik kan er nog steeds om glimlachen. Maar ook, een paar weken geleden, toen een groep mensen vond dat de Peacewalk prachtig was, maar ook nog wel een slag kon gebruiken. We hebben met elkaar gegeten en samen nagedacht over hoe we dit initiatief meer zichtbaar kunnen maken.”
Wat is een Bijbeltekst die jou inspireert en waarom?
“Er zijn heel veel inspirerende Bijbelteksten! Misschien deze: ‘Het licht schijnt in het duister en de duisternis heeft het niet in haar macht gekregen’ (Joh. 1:5). Ik las het eerst als een opdracht: we moeten licht in het duister schijnen, dus licht mee en het duister binnen om daar licht te maken. Nu zie ik het meer als plaatsbepaling. Waar schijnt het licht? In het duister. Als je wilt weten wat licht is, dan moet je het duister binnen, want daar schijnt het. Zoek het duister in je eigen leven, in dat van de ander, het duister van de wereld. Want daar in het duister is God te vinden, denk ik.”
Meer informatie:
- Rouwen & Vieren: Rouwen en Vieren — Studio PopUpWerk
- Podcast met Rikko Voorberg: Rikko Voorberg over hoop, geloof en onzekerheid en zijn Popupgedachte en Peacewalk | KUKURU #296 | KUKURU
