Hoe beïnvloedt het christelijk geloof de manier waarop mensen omgaan met duurzaamheid? Die vraag stond centraal in het onderzoek van Sara van der Weerd voor de master Environmental Sciences aan de Open Universiteit. Op basis van gesprekken met vertegenwoordigers van vijf groene kerken in de regio Utrecht laat haar onderzoek zien dat geloof voor veel christenen een belangrijke bron van inspiratie is, maar dat juist de kerkelijke gemeenschap helpt om duurzame keuzes vol te houden.

Zorg voor de schepping als gedeelde waarde

Voor veel geïnterviewden begint duurzaamheid bij de overtuiging dat de aarde Gods schepping is. Dat brengt een gevoel van verantwoordelijkheid met zich mee, maar ook gevoelens van verdriet, machteloosheid en frustratie over de manier waarop mensen met de aarde omgaan.

Opvallend is dat deelnemers hun duurzame overtuigingen niet altijd direct koppelen aan concrete geloofsregels. Veel vaker zijn het christelijke waarden als naastenliefde, gerechtigheid en matigheid die richting geven aan hun keuzes. Die waarden zijn verweven geraakt met hun levenshouding en bepalen hoe zij naar de wereld kijken.

Meer dan alleen geloof

Het onderzoek laat zien dat geloof niet de enige factor is die duurzaam gedrag beïnvloedt. Ook opvoeding, wetenschappelijke kennis, inspirerende voorbeelden, zorg om toekomstige generaties en praktische omstandigheden spelen een belangrijke rol. Tegelijkertijd kan het geloof bestaande motivaties verdiepen en versterken.

Veel deelnemers ervaren bovendien dat hun individuele bijdrage aan grote milieuproblemen klein lijkt. Juist dan biedt het geloof houvast: niet omdat het resultaat gegarandeerd is, maar omdat het uitnodigt om verantwoordelijkheid te nemen voor wat binnen je eigen mogelijkheden ligt.

Een belangrijke rol voor de kerk

Volgens Van der Weerd ligt de kracht van groene kerken niet zozeer in het voorschrijven van duurzaam gedrag, maar in het creëren van ruimte voor gezamenlijke bezinning. Kerken vormen een gemeenschap waarin gedeelde waarden centraal staan en waar mensen elkaar kunnen inspireren en ondersteunen.

Het onderzoek laat zien dat gesprekken over duurzaamheid beter aansluiten wanneer zij worden gevoerd vanuit vertrouwde christelijke thema’s, zoals naastenliefde, matigheid en zorg voor de schepping, dan wanneer duurzaamheid vooral als morele verplichting wordt gepresenteerd.

Ondersteun de groene voorlopers

Een andere belangrijke conclusie is het belang van de mensen die binnen kerken duurzame initiatieven trekken. Deze ‘groene voorlopers’ vormen vaak de motor achter activiteiten en veranderingen, maar kunnen dat niet alleen. Erkenning, ondersteuning en het uitwisselen van ervaringen met anderen helpen om hun inzet vol te houden.

Zoals één van de deelnemers het verwoordde: ‘Je hebt elkaar gewoon nodig, want je krijgt het gewoon niet voor elkaar in je eentje.’

Juist daarin kan de beweging van GroeneKerken een belangrijke rol spelen: kerken en kerkvergroeners met elkaar verbinden, inspiratie delen en elkaar bemoedigen in de gezamenlijke zorg voor Gods schepping.

Meer weten?

Je kunt een samenvatting van het onderzoek hier bekijken. De volledige thesis Geloof in duurzaamheid: De invloed van religie op waarden, wereldbeeld en persoonlijke norm bij duurzame overtuigingen is opvraagbaar via svdweerd@hotmail.com.

Onderzoeker Sara van der Weerd