Interviews sprekers en workshopleiders


Studiedag 26 januari 2026

Profeet en/of Pastor. (S)Preken over klimaat en scheppingszorg

Interviews met sprekers en workshopleiders

Oeds Blok z w 00204
Theoloog en docent Oeds Blok
foto Sandra Haverman

Oeds Blok: ‘Preken vraagt om ruimte en beweeglijkheid’

Wie ben je, en wat drijft je in je werk als trainer en begeleider van leiders?

Ik ben een betrokken en enthousiaste begeleider die houdt van interactie met mensen van alle leeftijden en uit alle culturen. Wat ik graag doe, is het creëren van een ruimte waarin mensen – ook leiders – iets over zichzelf kunnen ontdekken. Leiders hebben invloed, in het klein en groot. Ik help hen om hun verhaal te kennen en verantwoordelijkheid te nemen voor hun impact op anderen. Ik blijf me verwonderen over wat er gebeurt wanneer mensen zichzelf mogen zijn en dan bevestigd én uitgedaagd worden.

Waar mogen deelnemers op 26 januari in jouw keynote op rekenen?

Ik neem de deelnemers mee in een drieslag over preken. Eerst verkennen we preken als relationele ruimte: de plek waar je verbinding maakt met de gemeente en het Bijbelverhaal, maar ook helderheid vindt over je eigen positie. Naast verbinding heb je ook afstand nodig. Als prediker kun je zo bezig zijn met iedereen recht willen doen – en ook nog met God – dat het lastig wordt om ruimte te ervaren voor jezelf en te merken wat er in jou bovenkomt. Daarna onderzoeken we waarom die eigen ruimte soms moeilijk toegankelijk is. Aan de hand van innerlijke ‘landschappen’ word je bepaald bij je eigen verhaal: wat is mijn kracht, wat is mijn kwetsbaarheid, en hoe kan ik vrijmoedig handelen? Tot slot kijken we naar beweeglijkheid: welke houdingen kun je innemen in een preek, van loslaten tot uitdagen, en hoe kun je ook houdingen inzetten die spannend voelen?

Je begeleidt veel predikanten. Wat kom je tegen wanneer zij preken over gevoelige thema’s zoals klimaat en scheppingszorg?

Veel predikanten willen de lieve vrede bewaren. Als je preekt heb je macht, maar ben je ook kwetsbaar: je staat er alleen. Daarom is een context van samen leren cruciaal. Mensen leren uiteindelijk vooral door gesprek. Als de gemeente die ruimte ervaart, ontstaat er vrijheid. De verantwoordelijkheid om samen te leren ligt niet alleen bij de predikant.

Het thema van de dag is ‘Profeet en/of Pastor’. Hoe balanceer jij zelf tussen die twee?

Ik ben vanuit mijn eigen geschiedenis voorzichtig, dus de profetische stem daagt mij wel uit. Ook hierin denk ik dat bewegelijkheid tussen deze twee aspecten belangrijk is. Pastoraat heeft ook profetische eerlijkheid nodig. Liefde en verantwoordelijkheid horen bij elkaar. In relaties van vertrouwen kun je mensen confronteren én bemoedigen. Die beweeglijkheid is iets waarin ik zelf ook blijf oefenen.

TUU Jaap Dekker uitsnede
Jaap Dekker, hoogleraar Bijbelonderzoek en christelijke identiteit én natuurliefhebber

Jaap Dekker: ‘Mensen hebben vandaag de profeet én de pastor nodig’

Kun je kort iets vertellen over wie jij bent, wat je doet, en wat jou drijft in je onderzoek naar de Bijbel en christelijke identiteit? 

“Jarenlang heb ik mijn docentschap in de bijbelvakken gecombineerd met mijn werk als gemeentepredikant. Studie en praktijk, theologie en gemeente bleven zo dichtbij elkaar. Dat is vruchtbaar voor beide velden en ik probeer het mooie van die combi nog steeds vast te houden door zondags regelmatig voor te gaan. In mijn onderzoek probeer ik een wetenschappelijke bestudering van de teksten van het Oude Testament vruchtbaar te maken voor kerk en geloof. Dat doe ik vooral vanuit het bijbelboek Jesaja.”

Op 26 januari ben jij één van de keynote speakers tijdens de studiedag ‘Profeet en/of Pastor’. Kun je alvast 1 inzicht delen wat kerkelijke leiders kunnen leren van de profeet Jesaja? 

“Dan denk ik vooral aan Jesaja’s spreken over God en over Gods majesteit die ook zichtbaar is in de schepping. Als je de schepping leert zien als de mantel van Gods majesteit, ga je anders kijken. Dat kan een diep geestelijke motivatie geven om zorgzaam met de schepping om te gaan en daarin op te komen voor de eer van God.”

In je werk ben je ook betrokken bij de minor christelijk ecologisch denken die aan de TUU wordt gegeven. Waarom is deze minor belangrijk? 

“Zowel in de theologie als in de praktijk van ons christen-zijn is een vernieuwing van denken nodig om ook de ecologie een plaats te geven in ons leven met God. Deze minor is zo opgezet dat studenten vanuit andere vakgebieden van de theologie deze kunnen volgen in hun vrije ruimte en dan een ecologisch perspectief krijgen voor hun eigen vakgebied. Denk je eens in wat een impact het kan hebben als bijvoorbeeld een student ‘industrieel ontwerp’ de in onze minor opgedane inzichten meeneemt in zijn verdere loopbaan?”

Het thema van de dag is ‘Profeet en/of Pastor’. Waar herken jij jezelf het meest in wanneer je spreekt of schrijft over maatschappelijke thema’s? 

“Ik zou beide perspectieven graag bij elkaar houden en met de wijsheid van Prediker onderscheiden wanneer het een tijd is om meer als profeet te spreken en wanneer het een tijd is om meer als pastor te spreken. Mensen hebben vandaag beide nodig. Dat de dingen die scheef en onrechtvaardig zijn benoemd worden en ons een spiegel wordt voorgehouden, maar ook dat ons een handelingsperspectief wordt aangereikt en dat onze hoop wordt gevoed als sombere vooruitzichten ons moedeloos dreigen te maken.”

Heb je nog één tip of inzicht voor predikanten die het spannend vinden om over klimaat of duurzaamheid te preken, maar het wel belangrijk vinden? 

“Zing en bid samen met de gemeente keer op keer het prachtige lied van Jan Wit ‘Aan U behoort, o Heer de heren’ zingen, bij wijze van gebed én geestelijke oefening, om met geopende ogen naar Gods schepping te kijken en te zien dat het evangelie van Jezus ook met het musje in jouw tuin te maken heeft.”

Willemijn van Dijk uitsnede
Willemijn van Dijk-Heij

Willemijn van Dijk-Heij: “Rituelen verwoorden het leven met God, zonder uitleg of veel woorden.”

Kun je kort iets vertellen over wie jij bent, wat je doet, en wat jou drijft in je werk als predikant?

Ik ben Willemijn, 40 jaar en woon en werk in Haarlem, samen met mijn man Stefan en onze twee kinderen, Babet en Felix. Ik ben predikant in de Grote of St.- Bavokerk en de Nieuwe Kerk in het hart van de stad.
Werk en gezin vullen de meeste uren op een dag, maar soms lukt het me om boeken te lezen, te wandelen, te vogelen of om op jacht te gaan in de kringloop. Die laatste twee hobby’s vertellen direct meer over mij, want ik ben met vallen en opstaan bezig met duurzaamheid en natuur.
Ik vind het werk als predikant heel mooi om te doen. Het is veel omvattend en vraagt elke keer weer nieuwe dingen van mij. Ik hou erg van de Bijbelverhalen en ik vind het keer op keer inspirerend om de kracht van die verhalen te ontdekken. Verder vind ik het heel mooi en fijn om in een kerk te werken waar je kan reflecteren op je eigen leven en waar vragen gesteld worden aan onze tijd, waar je met aandacht, stilte en schoonheid bezig kan zijn. De kerk is echt een unieke plek.

Op 26 januari verzorg jij een bijdrage aan de studiedag ‘Profeet en/of Pastor’. Kun je alvast 1 inzicht delen wat de waarde is van rituelen tijdens de kerkdienst?

Ik vind rituelen vaak heel krachtig. Rituelen verwoorden het leven met God, zonder uitleg of veel woorden. Ze spreken op een andere manier; zintuigelijk. Ik denk dat de rituelen in de kerk ons op het koninkrijk van God richten. Onze sacramenten zijn de krachtigste rituelen in mijn ogen.  Het avondmaal, waar we leren samen te ontvangen, bij de doop wordt over ons uitgesproken dat we erbij horen. Ook de andere rituelen helpen ons om ons te richten op hoe God de wereld voor ogen heeft. En ik denk: we worden wat we herhaaldelijk doen. Daarom kunnen we niet genoeg goede en opbouwende, troostrijke rituelen hebben. Zo oefenen we Gods nieuwe wereld. 

In je werk als predikant schuw jij niet om maatschappelijke thema’s bespreekbaar te maken – hoe ga je om met weerstand?

Ik ben wel eens het gesprek aangegaan met iemand die vond dat de preken te ‘politiek’ waren. Ik ontdekte dat voor sommige mensen klimaatverandering en duurzaamheid politieke thema’s zijn en daarom niet in de kerk thuis zouden horen. Het hielp mij om met verschillende mensen uit mijn nabije kring hierover te praten, mijn gedachten te ordenen en te beseffen waarom ik juist wel vind dat we als kerk dit onderwerp moeten agenderen. Uiteindelijk ben ik ook het gesprek aangegaan met de kritische stemmen. Hoe ingewikkeld en spannend het ook is. Je komt er misschien dan achter dat je het wellicht niet met elkaar eens bent, maar op het gebied van de Bijbel en liefde voor de schepping deel je toch ook veel met elkaar. De Bijbel is in deze discussie in de kerk heel verbindend, want je komt er niet omheen: het gaat God echt om heel zijn schepping. Gelukkig is er trouwens niet alleen weerstand.  De andere kant van het verhaal is dat ik merk dat voor een aantal mensen in mijn gemeente hun geloofsleven vernieuwd is door het inzicht dat zorg voor de schepping een spirituele daad is. Dat is heel stimulerend, en ondanks de zwaarte van het thema maakt me dat dankbaar en blij. 

Het thema van de dag is ‘Profeet en/of pastor’. Hoe ga jij om met dit spanningsveld en waar herken jij jezelf het meest in?

Over het algemeen heb ik iets meer met het beeld van de profeet. Dat heeft te maken met dat ik nogal overtuigd ben dat de schepping te weinig wordt gezien als kwetsbaar deel van onze samenleving. De Bijbelse profeten waren altijd degene die opkwamen voor de zwakkeren in de maatschappij. De schepping is helaas in onze tijd dat wat lijdt onder ons gedrag. Ik kan dat niet negeren. Ik heb trouwens ook gewoon weinig geduld, iets in mij zegt dat ik dat deel met de profeten.

Heb je nog één tip of inzicht voor predikanten die het spannend vinden om over klimaat of duurzaamheid te preken, maar het wel belangrijk vinden?

De steun van de kerkenraad is voor mij heel belangrijk. Zonder die steun weet ik niet of ik het aan had gedurfd meer te delen over groen geloven. Dus vind je het ook spannend? Ga dan allereerst het gesprek met je kerkenraad aan om te zien of je daar steun van kan verwachten. Als dat eenmaal zo is, heb je een stevige basis om op te staan.

Boaz 1 uitsnede
Boaz van Luijk

Boaz van Luijk: “Rituelen kunnen plaats bieden aan gevoelens van rouw, verdriet, woede en hoop.”

Ik ben klimaatburgemeester van de oudste stad van Holland: Dordrecht. In deze vrijwilligersfunctie help ik bewoners van Dordrecht om duurzame stappen te zetten. Daarin heb ik twee speerpunten: de verduurzaming van geloofsgemeenschappen en het vergroten van aanbod en bekendheid van de Dordtse Klimaatweek. Verduurzaming begint volgens mij namelijk bij bewustwording.

Hiernaast ben ik al een aantal jarenbezig met de verduurzaming van ons jaren ’30 huis: Nul op de meter, passiefhuisisolatie, zonnepanelen, warmtepomp, triple glas en koude bruggen zijn termen waar ik wel raad mee weet. Daarnaast ben ik betrokken bij het klimaatactivisme van Christian Climate Action en probeer ik de ChristenUnie de groene kant op te sturen.

Naast dit alles werk ik als relatiebeheerder voor GroeneKerken. Mijn belangrijkste drijfveren zijn klimaatrechtvaardigheid, de urgentie van de klimaatcrisis en de toekomst van onze kinderen. Ik denk dus dat ik me het meest thuis voel onder de noemer van profeet, hoewel ik – als mensenmens – de eenzaamheid van die rol wel lastig vind.

Toch denk ik dat het belangrijk is om op te staan: We leven in een bijzondere tijd waarin veel van de toekomst en onze medemenselijkheid op het spel staat. Het is mijn overtuiging dat we als christenen hierin niet achterop moeten lopen, maar juist de weg naar een duurzame, liefdevolle toekomst moeten wijzen.

Dat gaat mij vaak te langzaam en daarom ben ik blij dat ik bij GroeneKerken mijn frustratie om kan zetten in groene stapjes. Elk stapje geeft op zijn beurt weer hoop. Voor praktische groene stappen hebben we als GroeneKerken een berg informatie verzamelt, die voor iedereen beschikbaar is op onze website. Van zonnepanelen, koffie, kerktuin tot liederen; er is genoeg te vinden.

Daar vallen ook groene rituelen onder, die vind ik in de kerk ook heel belangrijk. In de geloofsgemeenschap kunnen zij plaats bieden aan gevoelens van rouw, verdriet, woede en hoop rondom de schepping. Ik besef dat er veel negatieve gevoelens rondom klimaat zijn, maar net zoals bij de eeuwigheidszondag is het juist goed om hier in de kerk aandacht voor te hebben. De Bijbel staat vol van klaagzangen, verdriet, rouw en woede.

De kerkdienst hoeft niet altijd een happy end te hebben. In de workshop willen we vooral met elkaar aan de slag gaan, zodat je ook echt iets mee kan nemen naar je eigen kerk. Dat hoeft niet direct perfect te zijn, ga het maar proberen. En je hoeft niet alles zelf te doen, vraag gerust anderen! Want hoe verschillend we ook zijn, zorg voor de Schepping is iets wat we allemaal als eerste opdracht gekregen hebben. Dat betekent voor mij dat waar we maar kunnen, zoeken naar de bloei van de hele schepping: alle planten, dieren en mensen.

Partner

TUU logo

Deel dit evenement

Handboek Kerkvergroeners

Koop het handboek Kerkvergroeners met korting!

(deze actie is tijdelijk)

Wil je ons helpen?

We zijn voortdurend bezig om onze website te laten aansluiten bij jouw behoeften. Wil je ons hierbij helpen door een korte enquête in te vullen?

Het kost je hooguit 2 minuten.
 

Heb je de enquête al ingevuld? Heel erg bedankt! 

Nieuw: Beginnersgids!

Wil je samen met jouw kerk/gemeenschap: