Samen maken we ons geloof zichtbaar in zorg voor de schepping. Kom daarom naar de GroeneKerken-dag: een inspirerende ontmoetingsdag voor iedereen die samen met zijn of haar kerk groene stappen wil zetten. Of je nu net begint of al langer onderweg bent, deze dag biedt nieuwe ideeën, praktische handvatten en waardevolle uitwisseling.
Met bevlogen gastsprekers en een gevarieerd aanbod aan workshops ontdek je hoe geloof en zorg voor de schepping concreet vorm krijgen in het dagelijks kerk-zijn. Laat je bemoedigen door verhalen uit andere kerken, ervaar hoe kleine stappen grote impact kunnen hebben en ga in gesprek met gelijkgestemden.
Kom opladen, delen én samen vieren dat de beweging van GroeneKerken dit jaar 15 jaar bestaat!
(inclusief koffie/thee, vegetarische & vegan lunch en borrel na afloop)
De ochtend biedt een gevarieerd programma met onder andere lezingen van Jos Douma en Eva van Urk, een kort optreden van Matthijn Buwalda en een feestelijk moment ter gelegenheid van het 15-jarig bestaan van GroeneKerken.
’s Middags zijn er twee workshoprondes met een identiek programma. Op de dag zelf kun je je inschrijven voor de workshops of interactieve lezingen van jouw keuze. Hieronder vind je alvast een overzicht van de sprekers en het workshopaanbod.
Dagvoorzitter Carla Dik-Faber leidt het programma:
Workshops met een sterretje * vinden buiten plaats
In de lezing zal het gaan over de spirituele praktijk (uit de oosters orthodoxe traditie) van het Jezusgebed: ‘Heer Jezus Christus, Zoon van God, ontferm U over mij’. Het ademend en herhalend bidden van dit gebed zorgt voor de vertraging die nodig is om met aandacht voor mensen en voor de schepping te kunnen leven. Het Jezusgebed is een geestelijke oefening die je helpt om Christus centraal te stellen en om meer bewust te worden van het Christoceen (David Onnekink): een ecologisch-theologisch verhaal van herstel voor de aarde. We maken kennis met een Russische pelgrim uit de 19e eeuw die ‘de weg van de Naam’ leerde gaan en die voor ons vandaag een inspirerend voorbeeld kan zijn. Tijdens de lezing zullen we ook oefenen met het Jezusgebed.
Jos Douma is predikant van de NGK Pro Rege in Emmeloord (sinds 2025), wonend in Meppel. Initiator en docent van de online School voor Spiritualiteit. Al sinds zijn studietijd in Kampen bezig met thema’s rond spiritualiteit zoals stilte, lectio divina, contemplatie, Christusbesef, de Bergrede van Jezus en spirituele praktijken. Het thema vertragen is voor hem belangrijk omdat verstillen, verdiepen en vereenvoudigen niet zonder vertraging kunnen.
Door de uitbuiting van de aarde wordt een miljoen soorten met uitsterven bedreigd. Er is een enorme uitstervingsgolf onder dieren en planten. Die massa-extinctie laat de schepping verschraald achter. De leer van de mens als geschapen naar Gods beeld helpt om de schepping te herkennen als spiritueel waardevol. De mens kan namelijk iets proeven van God in de aardse soortenrijkdom. Dit roept ontzag en verwondering op, en het vormt een uitnodiging om de biodiversiteit te beschermen. ‘Kerk’ ben je niet binnen vier gemetselde muren maar binnen de lofzang aan God vanuit de schepping.
Eva van Urk (1987) is werkzaam bij de christelijke ggz-instelling De Hoop. Als theoloog is zij gepromoveerd op de betekenis van het geschapen zijn naar Gods beeld voor onze omgang met de huidige massa-extinctie. Verwondering hoort voor haar bij een spiritualiteit in verbondenheid met de schepping; een schepping die Gods lof bezingt.
Sinds 2006 is de zanger/liedschrijver Matthijn Buwalda onderweg met zijn Nederlandstalige liederen, en steeds meer mensen ontdekken zijn muziek die het beste te omschrijven is als een kruising tussen kleinkunst en Nederpop. Begonnen met optredens in kerken maakte hij in 2012 de overstap naar het theater. Het resultaat tot nu toe: vijf uitverkochte theatertours en een snelgroeiend publiek dat de steeds groter wordende zalen vult. Muzikale samenwerkingen met o.a. Stef Bos, Stephanie Struijk en Jan Smit tonen de veelzijdigheid van Matthijn als schrijver én zanger. Hij is een van de schrijvers van het nummer ‘Dit pakt niemand ons meer af’ dat werd genomineerd voor een Rembrandt Award in de categorie Beste titelsong film. Ook won hij in 2015 de Buma cultuurprijs/Zilveren Duif award in de categorie Beste lied. In 2024 nam Matthijn deel aan het televisieprogramma Beste Zangers
Deelnemers ervaren zelf een (laagdrempelig) ritueel en aansluitend is er ruimte voor uitwisseling en reflectie. Vragen die daarbij aan bod komen zijn: raakt het je, en wat gebeurt er tijdens zo’n ritueel? Ook ontdek je of en hoe rituelen van toegevoegde waarde kunnen zijn in je eigen geloofsgemeenschap. De workshop biedt ruimte voor persoonlijke beleving én gezamenlijke verdieping. Deelnemers ontvangen handreikingen om mee naar huis te nemen.
Willemijn van Dijk-Heij is theoloog en predikant in Haarlem. Getriggerd door de vleermuizen in de kerk en de zorg van vrijwilligers die de verdwaalde diertjes probeerden te redden, raakte zij steeds meer geïnteresseerd in de zorg voor de natuur vanuit een Bijbels perspectief. De ‘Ode aan de uitgestorven’ dieren is een jaarlijks terugkerend ritueel dat mede op haar initiatief tot stand is gekomen en dat steeds meer mensen raakt van binnen en buiten de kerk.
Toelichting volgt spoedig
In de film Avatar 2 zijn er verstilde, ‘contemplatieve’ momenten waarop de een de ander in de ogen kijkt, aanraakt en zegt: I SEE YOU (IK ZIE JOU). Dit moment van gerichte aandacht doorbreekt de onverschilligheid en de desinteresse. Waar het oog is, daar is liefde, zegt de christelijke traditie. In deze tijd van klimaatverandering en milieucrises hebben we allereerst aandacht nodig – de ander echt zien/beluisteren. Ook als die ‘ander’ een dier is of een rivier. Hoe geeft de Bijbel en de christelijke traditie ‘aandacht’ aan het land, aan bomen, dieren en rivieren? En wat betekent dit voor ons? Hierover gaat deze lezing, met mogelijkheid tot respons. ZIE IK JOU daar.
Aangenaam kennis te maken: Robert Doornenbal, docent praktische theologie in Ede en Hongkong. Ik ben ervan overtuigd dat ecologisch verantwoord handelen wordt gevoed door een diep besef van onze verbondenheid met alles wat leeft. En dat er meer ‘leven’ is dan we vaak doorhebben! Dat moet je dan wel leren waarnemen; daarom gaat mijn interactieve lezing over aandacht.
Een workshop voor wie zich weleens machteloos voelt tegenover egoïstische regeringsleiders die niks doen tegen de verwoesting van het klimaat en multinationals die de schepping uitbuiten. Voor wie er weleens over gedacht heeft om zich aan te sluiten bij een actiegroep of om mee de straat op te gaan, maar zich afvraagt hoe dat nou werkt, activisme. En voor wie ‘macht’ wel een heel spannend woord vindt om als christen te gebruiken, want alle mensen zijn toch gelijk?
Je leert in deze workshop over enkele van de belangrijkste theorieën achter campagne voeren en het opbouwen van ‘tegenmacht’. Daarbij kijken we naar voorbeelden uit de klimaatbeweging en verkennen we waar jij dit in je eigen omgeving zou kunnen toepassen of waar je je bij bestaande groepen kunt aansluiten. Tot slot gaat het over de vraag hoe je als activist niet opbrandt, maar steeds gegrond en geïnspireerd kunt doen ‘wat je hand vindt om te doen’.
Lieke Weima is predikant in de Protestantse Gemeente Berlicum-Rosmalen en campagnemedewerker bij Fossielvrij. Daarnaast is ze betrokken bij Christian Climate Action. Vroeger zag ze zichzelf als véél te meegaand en introvert voor activisme, maar inmiddels heeft ze ontdekt dat activisme haar helpt om liefdevol en betrokken te leven in een wereld waar het leven steeds meer onder druk komt te staan.
We móéten (blijven) praten met elkaar, dat is zeker, ook over het klimaat: zonder gesprekken verandert er zelden iets. Hoe voorkom je dan dat zo’n gesprek over klimaatkwesties vooral spanning, teleurstelling of zelfs irritatie oproept – bij jou, je gesprekspartner of zelfs bij jullie allebei? Of dat je vastloopt in tegengestelde meningen die niet te overbruggen lijken? In zo’n situatie helpt het niet om jouw inhoudelijke punt te benadrukken of meer feitelijke kennis naar voren te brengen. Tijdens deze workshop van KlimaatGesprekken oefenen we met wat wél werkt. Je leert hoe je een veilige setting kunt creëren om dilemma’s rondom klimaatvriendelijk gedrag te kunnen delen met anderen – inclusief jouw eigen ambivalentie en twijfels. Ook ontdek je waarom het zo belangrijk is om dat gesprek wel te blijven voeren. Zelfs als je iemand niet (meteen) kunt overtuigen, kun je iets goeds bereiken.
Over de begeleiders van deze workshop
Daniëla Postma is als klimaatcoach betrokken bij de workshopreeksen van Stichting KlimaatGesprekken en GroeneKerken. Ze heeft een eigen bedrijf, Jouw Leven in een Boek, waarin zij auteurs van boeken met levensverhalen begeleidt als schrijfcoach, redacteur en vormgever.
Floor Verdenius (foto) werkt als klimaatcoach voor de Stichting Klimaatgesprekken en is facilitator van de Climate Fresk. Dit doet hij zowel voor groepen geïnteresseerde burgers als voor bedrijfsgroepen. Hij werkt verder als zelfstandig projectmanager, trainer en coach op het gebied van Natuur, Bos en Klimaat.
Als werkgroep Groene Kerk geloven we dat de aarde een kostbaar geschenk is waar we met zorg voor mogen zorgen. Tijdens deze workshop vertalen we dat geloof naar concrete acties voor onze eigen omgeving. Aan de hand van prikkelende stellingen gaan we met elkaar in gesprek over onze gezamenlijke impact. We brainstormen over hoe we nóg meer van betekenis kunnen zijn voor onze kerkgangers en onze omgeving. Daarbij onderzoeken we de kansen om de handen ineen te slaan met gelovigen en lokale partners in de buurt. Denk mee, deel je ideeën en ontdek nieuwe haakjes om samen werk te maken van een duurzame schepping. We nodigen je van harte uit om deel te nemen en samen tot bloei te komen!
Als werkgroep Groene kerk zetten we in op bewustwording en een duurzamere levensstijl vanuit het geloof dat de aarde een waardevol geschenk van God is. Gedreven door respect voor de schepping zetten we ons in voor een zorgvuldige omgang met alles wat ons is toevertrouwd. Dit krijgt concreet vorm door het organiseren van verschillende laagdrempelige activiteiten, onder andere een Tweedehands kinderkledingbeurs, de Tuin van Lof, activiteiten in de Nationale Klimaatweek en aandacht tijdens kerkdiensten. De werkgroep Groene Kerk bestaat uit leden van Protestantse Gemeente Harderwijk en Hervormde wijkgemeente De Regenboog.
Terwijl de herfst zich terugtrekt en de laatste bladeren vallen, worden ook wij uitgenodigd stil te worden en onze plannen en verwachtingen los te laten. We geven ruimte aan de wil van de natuur; in dit wilde horen we de ongetemde stem van de schepping. Niet alleen horen, alle zintuigen worden geprikkeld. Ook ga je zelfstandig op een kleine stille, verwonder tocht. We sluiten af door met elkaar te delen wat we hebben ervaren en hoe dat ons dichter bij de Schepper brengt.
PS Slecht weer bestaat niet, slechte kleren wel. Wil je mijn workshop volgen, neem dan passende (waterdichte)kleding mee als de weersomstandigheden daarom vragen.
Nico Bubberman: “Ik woon aan de rand van Nijmegen, dicht bij de uiterwaarden van de Waal, waar de natuur mag verwilderen. Hier hoor ik de wilde stem van onze medeschepsels en daardoor leer ik de Schepper beter kennen. Ik geniet van elk seizoen, bij zon of regen, warmte of kou.”
Vertraag: je staat in de interactieve lezing stil bij de gevolgen van het gebruik van pesticiden in de sierteelt voor onze gezondheid en voor de natuur.
Verwonder: je hoort dat het anders kan, hoe gemeenten soms grote stappen zetten en hoe je kunt omgaan met weerstand.
Vier: je hebt tips gekregen hoe je het gesprek aan kunt gaan om in je eigen gemeente met mooie gifvrije bloemen het leven te vieren.
Zie ook: www.gifvrijebloemen.nl
Christel Eijkelenboom is lid van de bloemengroep van de Johanneskerk in Leersum.
Boudewijn Hogeboom is initiatiefnemer van de interkerkelijke werkgroep ‘Gifvrijebloemen’, begonnen in de Hoeksteen in Amersfoort. Ze vinden het belangrijk dat in kerken schone en duurzame bloemen worden gebruikt, zodat er geen gif in de schepping terecht komt en die tot eer van de Schepper tot bloei zal komen.
Wil jij in jouw geloofsgemeenschap het gesprek op gang brengen over duurzaam en eerlijk geldbeheer? In deze introductieworkshop maak je kennis met de handleiding ‘Zin in geld’: een handleiding waarmee je stap voor stap het gesprek aan gaat over je geldbeheer en de waarden die daaronder liggen, met als doel te ontdekken hoe waarden en praktijk zich tot elkaar verhouden en welke stappen je als gemeenschap zou kunnen zetten. En wie weet ontdek je ook nog dingen voor je persoonlijke praktijk. Alvast meer weten? www.ziningeld.nl
Ontdek de Tuin van Lof, een unieke plek die sinds 2018 rond ons kerkgebouw tot bloei komt. Deze tuin is ontworpen als een levend loflied op de schepping, vol symboliek.
Wandel langs bomen, planten en attributen die rechtstreeks verwijzen naar Bijbelse verhalen.
De naam, geïnspireerd op Psalm 150, nodigt uit om samen de Heer te loven.
Tijdens deze workshop delen we het bijzondere ontstaansverhaal en de reacties die we op de tuin krijgen. Ga met ons mee op pad en ontdek de diepere betekenis achter elk element. Laat je verwonderen door de verhalen die in deze tuin tot leven komen! Hoe inspireert deze tuin jou? Wat zou jij nog willen toevoegen?
De workshop wordt verzorgd door Wiebe de Groot en Relinde Kattenberg.
Elsa Eikema (1985) werkt aan haar droom: een Akker van Brood en Wijn. ‘De ingrediënten van brood en
wijn doen ertoe. De teelt moet kloppen met de waarde van de rituelen, met verzoening en gemeenschap. Het gaat om de gemeenschap van al het leven. Hiermee bezig zijn geeft mij energie en vreugde.
Tijdens de GroeneKerken-dag kunnen de bezoekers kennismaken met Elsa en proeven van het brood en de wijn van haar akker.
Meer informatie vind je ook op www.akkervanbroodenwijn.nl
Koop het handboek Kerkvergroeners met korting!
(deze actie is tijdelijk)
Heb je de enquête al ingevuld? Heel erg bedankt!
Wil je samen met jouw kerk/gemeenschap: