Thea de Ruijter is predikant in Emmeloord en ambassadeur voor GroeneKerken. Zij schreef onderstaande column voor de GroeneKerken-nieuwsbrief van november 2025.
Hoop ontstaat voor mij vaak in het doen. In het handelen, in het samen met anderen opstaan, wordt de hoop geboren. Hoe kan sabbatsleven ons hoopvolle mensen maken? De sabbat is toch juist een lege dag, lege tijd, niets-doen…
Maar sabbatsleven is méér, leerde ik bij Heschel in zijn boek ‘De Sabbat’. Sabbat is een schepsel van God, en ze kleurt je leven.
Sabbat als schepsel
Heschel vertelt hoe rabbijnen discussieerden over de zevende dag. In Exodus lezen we dat God in zes dagen hemel en aarde maakte. Maar ook dat hij op de zevende dag het scheppingswerk voltooide. Kennelijk – zeiden de rabbijnen – werd op de zevende dag een scheppingsdaad verricht.
Maar wat werd er gemaakt, als alles wat er is, al bestond?
Menuha, ofwel ‘rust’. Dat is iets met volheid en inhoud. Meer dan niet-werken of in-activiteit. Menuha is ‘gevuld’, met sereniteit, geluk en harmonie. Dát schiep God op de zevende dag. Deze rabbijnen leerden de sabbat zo kennen als immaterieel schepsel.
Er ontstonden gebruiken om naar haar uit te zien. Ze gingen met mooie kleren aan naar buiten om de sabbat te verwelkomen. Ze ontvingen haar als een bruid en maakten zich klaar voor haar komst.
“Sabbat is de aanwezigheid van God in de wereld, toegankelijk voor de psyche van een mens,” zegt Heschel.
In rust worden we opmerkzaam voor Gods aanwezigheid in ons leven. De aanwezigheid van rust, maakt ons ontvankelijk voor wat God doet in de wereld. Het hangt minder van ons af, dan we vaak denken.
Sabbat kleurt ons leven
Nog een observatie over sabbatsleven. De sabbat is als inkt. Zij kleurt ons leven. Zij is als druppels inkt in een glas water. Het geheel krijgt er kleur van. Het gebed om de sabbat te verwelkomen zegt het zo: “Spreid de bescherming van jouw vrede over ons uit.”
Wat in de sabbat zit, spreidt zich uit over ons bestaan. Het karakter van de ene dag geeft kleur aan de andere dagen. Wat God in de rust geeft, vult zo ons hele leven. We kunnen altijd werken, altijd verbeteren, altijd bezig zijn. Maar dan krijgt de sabbat geen kans om ons leven te kleuren.
Sabbat is dus een schepsel van God, en ze kleurt je leven.
Ik denk dat ze ook kleur geeft aan deze wereld. Welke kleur? Groen natuurlijk, want dat is de kleur van de hoop.
